ጊዜያዊ የተኩስ አቁም በኢትዮጵያ!

ጊዜያዊ የተኩስ አቁም በኢትዮጵያ! | ማዕረግ ጌታቸው

የመቶ አመት ታሪካችን በተኩስ አቁም ስምምነት የተሞላ ነው፡፡ ሦስት ስር ነቀል የስርዓት ለውጦችን ብናደርግም ከዚህ አዙሪት አልተላቀቅንም፡፡ የኢትዮጵያ ፖለቲካ ታሪክ ትልቁ ሌጋሲ ተኩስ አቁም ነው፡፡ ቀዳማዊ ኃይለስላሴ ከተማሪው የበረታባቸውን የተቃውሞ ድምጽ ለማስታገስ ብዙ ጥረዋል፡፡ ዙፋናቸውን ከመልቀቃቸው በፊት ሚንስትሮችን ሳይቀር ቀያይረዋል፡፡ የዓይናቸው ብሌን የሚባሉትን አክሊሉ ኃብተ ወለድ በእንዳልካቸው መኮንን ተክተዋል፡፡ የጃንሆይ ፖለቲካዊ መፍትሄ ግን በጦርነት ማህል የታወጀ ተኩስ አቁም እንጅ ሙሉ በሙሉ ሰላምን የሚሰፍን አልነበረም፡፡

በዚህ የተነሳም ደርግ ነፍጥ አንግቦ ምኒልክ ቤተ-መንግስት ደረሰ፡፡ መስከርም 2 1967 ዓ.ም በአስቸኳይ ጊዜ አዋጅ የስልጣን ዘመኑን አሃዱ ብሎ ጀመረ፡፡ አፍታም ሳይቆይ የተማሪውን መሰረታዊ ጥያቄ በማያዳግም መልኩ ለመመለስ የመሬት አዋጁን ይፋ አደረገ፡፡ የኮለኔል መንግስቱ ኃይለማሪያም አስተዳደር ስርነቀል የሚባል ለውጥን ቢያመጣም ሀገርን ግን ከጦርነት አልታደገም፡፡
በዚህ የተነሳም ውሳኔዎቹ ሁሉ እንደ ጊዜያዊ የተኩስ አቁም ጥሪ የሚታዩ ነበሩ፡፡

በአስራ ሰባት ዓመት የአገዛዝ ዘመን ውስጥ ብዙ የተኩስ አቁም ጥሪዎች ተላለፉ፡፡ ነገር ግን ደርግ ሰሚ አላገኝም፡፡ እናም መሳራያን የያዘው ኃይል የተኩስ አቁሙን ወደጎን አድርጎ ወደ አራት ኪሎ ቤተ-መንግስት ገሰገሰ፡፡ 1983 ዓ.ም ኢህአዴግ ስልጣነ መንበሩን ተረከበ፡፡ ከአስራ ሰባት በብሄር ስም ከተደራጁ የትጥቅ ቡድኖች ጋርም በመቀራረብ ለዘመናት የዘለቀውን ጦርነት ለማስቆም ሞከረ፡፡ ይህ ሙከራው ግን እንደቀደመው ጊዜ ሁሉ የተኩስ አቁም እንጅ ሀገርን ከጦርነት ለዘላለሙ አልታደገም፡፡

ሀገሪቱ ከ2008 ዓ.ም በኋላ ዳግም ወደ ቀውስ የማምራቷ ምክንየትም ይኼው ነው፡፡ የኢትዮጵያ ፖለቲካ አሁንም ከጊዜያዊ ተኩስ አቁም አልተላቀቅም፡፡ በዚህች ሀገር ግጭትን ለአንዴን ለመጨረሻ ጊዜ ለመፍታት የምንችልበት ደረጃ ላይም የደረስን አይመስልም፡፡ ለዚህ ዋና ምክንያቱ የጋራ ሀገርዊ መግባበት (national consensuses) ላይ አለመድረሳችን ነው፡፡

በላፉት ሦስት ስርዓቶች አማራ፣ ትግራይና ኦሮሞ የሀገሪቱ ለውጥ አነቀሳቃሽ የመሆን ዕድል አግኝተዋል፡፡ እነዚህ በለስ ቀንቷቸው ምኒልክ ቤተ-መንግስት የገቡ ስርዓት መሪዎች መሰረታዊ እንቅፋት ደግሞ የወል ባህል (national culture) የሌለውን ህዝብ ለመምራት መሞከራቸው ነው፡፡

የወል የሆነ የኢትዮጵያዊነት ትርጓሜ ባለመኖሩም የአንዱ ስርዓት መንገድ ሌለው ብሄር የፖለቲካ ልሂቅ ቁልቁለት ነው፡፡ ልንግባባባቸው የሚችሉ መሰረታዊ ነገሮች ላይ አለመስማማተችን ከጋራ ድል ይልቅ የጋራ ጠላት ፈጠራ ላይ እንድንጠመድ አድርጎናል፡፡ ይህ የትናንት ታሪካችን ብቻ ሳይሆን የዛሬም መንገደቻን ዋና ችግር ነው፡፡ በዚህ ምክንያትም የጋራ የኢትዮጵያዊነት አረዳድን ሳናሰፍን ለመገንባት የምንሞከው ስርዓት ጊዜው የተኩስ አቁም እንጅ ሌላ ሊባል አይችልም፡፡

Share your thoughts on this post

Advertisements
%d bloggers like this:
Visit Us On TwitterVisit Us On YoutubeVisit Us On Instagram